کمیته رکن چهارم – تبلیغافزار (Adware) نوعی نرمافزار است که با نمایش تبلیغات، هزینه توسعه برنامهها را تأمین میکند. اگرچه بسیاری از تبلیغافزارها قانونی هستند، اما برخی از آنها بدون رضایت کاربر نصب شده و علاوه بر نمایش تبلیغات مزاحم، میتوانند حریم خصوصی و امنیت کاربران را نیز تهدید کنند.
به گزارش کمیته رکن چهارم، تبلیغافزارها برنامههایی هستند که معمولاً پس از نصب برخی نرمافزارهای رایگان، تبلیغات، پنجرههای پاپآپ یا بنرهای تبلیغاتی را روی رایانه یا مرورگر نمایش میدهند. در بسیاری از موارد، این روش به توسعهدهندگان کمک میکند تا نرمافزارهای خود را بهصورت رایگان در اختیار کاربران قرار دهند.
با این حال، همه تبلیغافزارها بیخطر نیستند. برخی از آنها بدون اطلاع کاربر روی سیستم نصب میشوند، مرورگر را تغییر میدهند، روی سایر برنامهها تبلیغات نمایش میدهند یا اطلاعات مربوط به فعالیتهای اینترنتی کاربران را جمعآوری کرده و برای سرورهای دیگر ارسال میکنند.
در برخی موارد، تبلیغافزارها با تغییر تنظیمات مرورگر یا صفحه اصلی، کاربران را به وبسایتهای تبلیغاتی هدایت میکنند؛ رفتاری که به «مرورگرربایی» (Browser Hijacking) معروف است. برخی نمونهها نیز با جمعآوری تاریخچه مرور، جستجوها و سایر اطلاعات شخصی، عملکردی مشابه جاسوسافزارها (Spyware) دارند.
علاوه بر تهدیدهای امنیتی، تبلیغافزارها میتوانند باعث کاهش سرعت سیستم و اینترنت شوند. دانلود مداوم تبلیغات، مصرف منابع سختافزاری، ایجاد اختلال در عملکرد نرمافزارها و نمایش مکرر پنجرههای تبلیغاتی، از جمله مشکلاتی هستند که کاربران با آن مواجه میشوند.
حذف برخی تبلیغافزارها نیز آسان نیست و ممکن است پس از حذف برنامه اصلی همچنان روی سیستم باقی بمانند یا دوباره نصب شوند.
کارشناسان امنیت سایبری توصیه میکنند کاربران نرمافزارها را فقط از منابع معتبر دریافت کنند، هنگام نصب برنامهها گزینههای نصب را با دقت بررسی کرده و از نصب نرمافزارهای جانبی ناخواسته جلوگیری کنند. همچنین بهروزرسانی منظم سیستمعامل و استفاده از نرمافزارهای امنیتی معتبر میتواند در شناسایی و حذف تبلیغافزارها مؤثر باشد.
بسیاری از محصولات امنیتی و آنتیویروسها، تبلیغافزارها را بهعنوان «برنامههای ناخواسته احتمالی» (Potentially Unwanted Applications یا PUA/PUP) شناسایی کرده و به کاربران اجازه میدهند آنها را مسدود یا از سیستم حذف کنند.
