کمیته رکن چهارم– در تاریخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵، گزارشهایی از بررسی داخلی شرکت متا درباره توقف انتشار مدل منبعباز جدید خود به نام Behemoth منتشر شده است. این مدل که پیشتر آموزش داده شده، به دلیل عملکرد ضعیفتر از انتظار، تاکنون در دسترس عمومی قرار نگرفته و پس از راهاندازی آزمایشگاه Superintelligence، آزمایشهای آن نیز متوقف شده است.
به گزارش کمیته رکن چهارم، تصمیمگیری نهایی درباره سرنوشت این مدل هنوز انجام نشده و هرگونه تغییر در سیاست متا منوط به تأیید مارک زاکربرگ، مدیرعامل شرکت است. با وجود تأکید مقامات متا بر ادامه تعهد به انتشار مدلهای متنباز، درباره آینده Behemoth سکوت کردهاند.
گفته میشود فشارهای مالی، از جمله پرداختهای سنگین برای جذب استعداد، هزینه ساخت دیتاسنتر و سرمایهگذاری روی پروژههای هوش فوقانسانی (AGI)، از دلایل احتمالی این چرخش استراتژیک هستند. مدلهای بسته میتوانند به متا امکان کنترل بیشتر، روشهای درآمدزایی مستقیمتر و افزایش رقابتپذیری در بازار را بدهند.
تغییر احتمالی مسیر متا، پیامدهایی جدی برای اکوسیستم هوش مصنوعی خواهد داشت. عقبنشینی متا میتواند توسعه پروژههای متنباز را کند کرده، استارتاپها را با محدودیت مواجه کند و قدرت را بیشتر در اختیار شرکتهای بزرگ مانند OpenAI، DeepMind و xAI قرار دهد. در همین حال، چین با بهرهگیری از پروژههای متنباز خود نظیر DeepSeek و Moonshot AI، جایگاه جهانی خود را تقویت میکند.
در صورت حرکت متا بهسوی مدلهای بسته، این تصمیم میتواند پایان تعهد این شرکت به متنباز بودن را رقم بزند؛ تغییری که بر روند توسعه، ایمنی و دسترسی به فناوری هوش مصنوعی در سطح جهانی تأثیرگذار خواهد بود.
