کمیته رکن چهارم – شرکت OpenAI پس از شش سال، نخستین مدل متن‌باز خود با نام GPT-OSS را معرفی کرده است؛ مدلی که قابلیت دانلود، شخصی‌سازی و حتی اجرا روی لپ‌تاپ را به‌صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این اقدام در پی افزایش محبوبیت مدل‌های متن‌باز و تقاضای فزاینده برای استفاده مستقل از مدل‌های زبانی هوش مصنوعی صورت گرفته است.
به گزارش کمیته رکن چهارم، GPT-OSS در دو نسخه ارائه شده؛ نسخه‌ای با ۱۲۰ میلیارد پارامتر که عملکردی معادل o4-mini دارد و با کارت گرافیک انویدیا قابل اجراست، و نسخه‌ای سبک‌تر با ۲۰ میلیارد پارامتر که تنها به ۱۶ گیگابایت رم نیاز دارد و توانایی‌هایی مشابه با مدل o3-mini را ارائه می‌دهد. هر دو نسخه تحت لایسنس آزاد Apache 2.0 منتشر شده‌اند و از طریق پلتفرم‌هایی مانند Hugging Face، Azure، AWS و Databricks در دسترس قرار گرفته‌اند؛ اقدامی که امکان استفاده تجاری و سفارشی‌سازی گسترده را فراهم می‌کند.
این مدل علاوه‌بر انجام وظایف استدلالی و نوشتن کد، قابلیت جستجو در وب و اجرای ایجنت‌ها از طریق APIهای OpenAI را دارد. به گفته یکی از محققان این شرکت، بسیاری از کاربران فعلی OpenAI از مدل‌های متن‌باز استفاده می‌کنند و GPT-OSS پاسخی به نیاز آن‌ها برای کنترل بیشتر بر داده‌هاست.
از نظر ایمنی، این مدل یکی از ایمن‌ترین نسخه‌های منتشرشده توسط OpenAI معرفی شده و تحت بررسی نهادهای مستقل برای جلوگیری از سوءاستفاده در حوزه‌هایی مانند امنیت سایبری و تسلیحات بیولوژیکی قرار گرفته است. روند تصمیم‌گیری مدل نیز برای شفافیت بیشتر قابل پیگیری طراحی شده است.
شرکت OpenAI هنوز مقایسه رسمی بین GPT-OSS و مدل‌های رقیب مانند Llama، DeepSeek یا Gemma ارائه نکرده اما اعلام کرده که عملکرد GPT-OSS در حوزه‌هایی نظیر برنامه‌نویسی و آزمون‌هایی همچون Humanity’s Last Exam قابل رقابت با مدل‌های بسته و قدرتمند است. هرچند هنوز برنامه‌ای برای نسخه‌های بعدی این مدل اعلام نشده، اما این اقدام گامی مهم برای حمایت از توسعه‌دهندگان و شرکت‌های کوچک محسوب می‌شود.
